จังหวัดมิยางิเป็นแหล่งรวมงานหัตถกรรมดั้งเดิมอันหลากหลายที่สืบทอดกันมายาวนาน ตั้งแต่งานไม้ที่เกิดจากธรรมชาติอันอุดมสมบูรณ์ งานหัตถกรรมที่บ่มเพาะจากวัฒนธรรมซามูไรในเมืองรอบปราสาท ไปจนถึงศิลปะเครื่องเขินยุคใหม่ที่ถือกำเนิดขึ้นในเซนได ทุกชิ้นงานล้วนสะท้อนถึงประวัติศาสตร์ วิถีชีวิต ตลอดจนทักษะและหัวใจของเหล่าช่างฝีมือ
เมื่อหยิบชิ้นงานที่ได้พบเจอระหว่างการเดินทางขึ้นมา เรื่องราวเบื้องหลังของดินแดนแห่งนี้จะกลายเป็นความทรงจำอันล้ำค่าของการเดินทาง ที่นี่เราขอแนะนำงานหัตถกรรมที่เป็นตัวแทนของเซนไดและมิยางิที่คุณควรทำความรู้จักเมื่อมาเยือนเซนได
*เวลาทำการ วันหยุดประจำ และสินค้าที่จำหน่ายอาจมีการเปลี่ยนแปลง กรุณาตรวจสอบข้อมูลอย่างเป็นทางการของแต่ละร้านค้าหรือสถานที่ก่อนเข้าชมหรือซื้อสินค้า
ตุ๊กตาโคเคชิ (Kokeshi Dolls)
ตุ๊กตาไม้แสนน่ารักที่มีถิ่นกำเนิดในมิยางิและเติบโตในเมืองน้ำพุร้อนของโทโฮคุ
ตุ๊กตาโคเคชิโดดเด่นด้วยส่วนหัวทรงกลม ลำตัวทรงกระบอกเพรียวยาว และใบหน้าที่วาดด้วยมืออย่างอ่อนโยนทีละตัว มีจุดเริ่มต้นในช่วงปลายยุคเอโดะ และแพร่หลายจากจังหวัดมิยางิไปยังเมืองน้ำพุร้อนต่างๆ ทั่วโทโฮคุ
เดิมทีช่างกลึงไม้ใช้เทคนิคการกลึงไม้สร้างสรรค์ขึ้นเป็นของเล่นสำหรับเด็กๆ ที่ไม่สามารถออกไปเล่นข้างนอกได้ในช่วงฤดูหนาว ต่อมาได้กลายเป็นของฝากยอดนิยมสำหรับผู้ที่เดินทางมาแช่น้ำพุร้อนเพื่อพักผ่อนฟื้นฟูสุขภาพ
ในภูมิภาคโทโฮคุมีโคเคชิ 12 สายตระกูลหลัก โดยเป็นของจังหวัดมิยางิถึง 5 สาย ซึ่งแต่ละสายจะมีรูปทรง สีหน้า และลวดลายที่แตกต่างกัน ปัจจุบันนอกจากโคเคชิแบบดั้งเดิมแล้ว ยังมีการออกแบบที่ทันสมัยน่ารัก ขนาดกะทัดรัด เครื่องประดับ และของตกแต่งบ้าน ความมีเอกลักษณ์ที่ไม่มีชิ้นใดเหมือนกันคือเสน่ห์งานฝีมือที่ชวนหลงใหล
จุดชมและเลือกซื้อในเซนได
ที่ร้าน “Shimanuki” ใจกลางเมือง คุณสามารถเลือกซื้อตุ๊กตาโคเคชิและงานหัตถกรรมของมิยางิได้หลากหลายรูปแบบ นอกจากนี้ ที่ “หมู่บ้านหัตถกรรมอากิอุ (Akiu Craft Park)” คุณสามารถเยี่ยมชมเวิร์กช็อปเพื่อสัมผัสฝีมือช่างอย่างใกล้ชิดและทดลองระบายสีตุ๊กตาโคเคชิด้วยตนเองได้
【Shimanuki Main Store】
ที่อยู่: 3-1-17 Ichibancho, Aoba-ku, Sendai, Miyagi
เวลาทำการ: 10:30 – 19:00 น.
วันหยุด: ทุกวันพุธที่ 2 ของเดือน (ยกเว้นเดือนสิงหาคม), วันที่ 1 มกราคม
【หมู่บ้านหัตถกรรมอากิอุ (Akiu Craft Park / Akiu Kogei no Sato)】
ที่อยู่: 54 Uehara, Yumoto, Akiu-machi, Taihaku-ku, Sendai, Miyagi
เวลาทำการ / วันหยุด: แตกต่างกันไปตามแต่ละเวิร์กช็อป
เครื่องเขินทามามุชิ (Tamamushi Lacquerware / Tamamushi-nuri)
เครื่องเขินแห่งเมืองเซนไดที่ชื่นชมความงามของแสงและสีสัน
ความเงางามอันวิจิตรงดงามที่เปลี่ยนรูปลักษณ์ไปตามทิศทางของแสง เปล่งประกายดั่งปีกของแมลงทับ (ทามามุชิ) จึงเป็นที่มาของชื่อ “ทามามุชินูริ”
เครื่องเขินทามามุชิได้รับการคิดค้นขึ้นในช่วงทศวรรษ 1930 โดยผ่านการวิจัยและพัฒนา ณ สถาบันแนะแนวงานออกแบบหัตถกรรมแห่งชาติแห่งแรกของญี่ปุ่น ซึ่งก่อตั้งขึ้นที่เซนไดในปี 1928 จุดเด่นคือการโปรยผงเงินลงบนพื้นผิวแล้วทาทับด้วยแล็กเกอร์สีโปร่งแสงหลายชั้น ทำให้เกิดมิติและความเปล่งประกายอันเป็นเอกลักษณ์
ปัจจุบันยังคงรักษาความงดงามของเครื่องเขินไว้ พร้อมพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่สามารถใช้กับเครื่องล้างจานได้ ตลอดจนของตกแต่งบ้านดีไซน์ร่วมสมัย เครื่องเขียน และเครื่องประดับ เป็นงานหัตถกรรมเฉพาะตัวของเซนไดที่สืบทอดภูมิปัญญาและพัฒนาให้เข้ากับวิถีชีวิตยุคใหม่ได้อย่างลงตัว
จุดชมและเลือกซื้อในเซนได
ที่ “Tohoku Kogei Co., Ltd.” คุณสามารถชมผลิตภัณฑ์อันหลากหลายตั้งแต่เครื่องเขินทามามุชิแบบดั้งเดิมไปจนถึงชิ้นงานที่ตอบโจทย์ไลฟ์สไตล์ร่วมสมัย นอกจากการเข้าชมและเลือกซื้อสินค้าที่จัดแสดงไว้แล้ว ยังสามารถร่วมเวิร์กช็อปลงสีเคลือบทามามุชิบนแก้วน้ำหรือกรอบรูปได้อีกด้วย
【Tohoku Kogei Showroom】
ที่อยู่: ชั้น 1, 3-3-20 Kamisugi, Aoba-ku, Sendai, Miyagi
เวลาทำการ: 10:00 – 18:00 น.
วันหยุด: วันเสาร์ วันอาทิตย์ วันจันทร์ และวันหยุดนักขัตฤกษ์
ตู้ลิ้นชักเซนไดทันสุ (Sendai Chests / Sendai Tansu)
ความแข็งแกร่งและความสง่างามที่หล่อหลอมโดยเมืองรอบปราสาท
ลายไม้ที่งดงาม ผิวสัมผัสเงาวับของแล็กเกอร์ และแผ่นเหล็กประดับอันวิจิตรตระการตา ตู้ลิ้นชักเซนไดทันสุคืองานหัตถกรรมดั้งเดิมที่พัฒนาขึ้นในเมืองรอบปราสาทเซนได
ต้นแบบเกิดขึ้นในช่วงปลายยุคเอโดะ โดยพัฒนาขึ้นเป็นเฟอร์นิเจอร์สำหรับซามูไรเพื่อใช้เก็บดาบ เครื่องแต่งกาย และเอกสารสำคัญ
จุดเด่นอยู่ที่การผสาน 3 สุดยอดศาสตร์แห่งช่างฝีมือ ได้แก่ “งานไม้ต่อเข้าลิ่ม (Sashimono)” “การลงรักเคลือบเงา (Urushi)” และ “การตีเหล็กประดับ (Kanagu)” เข้าไม้โดยไม่ใช้ตะปู ขับเน้นลายไม้ด้วยน้ำยาง และประดับด้วยเหล็กดัดลายโบตั๋นหรือสิงโตคาราชิชิ มีทั้งความทนทานใช้งานได้จริงและสะท้อนถึงสุนทรียภาพแห่งวัฒนธรรมซามูไรของเซนได
ในปัจจุบันนอกจากตู้ลิ้นชักขนาดใหญ่แล้ว ยังมีการผลิตเฟอร์นิเจอร์ขนาดกะทัดรัดและของตกแต่งบ้านที่นำไปปรับใช้กับวิถีชีวิตสมัยใหม่ได้อย่างลงตัว
จุดชมและเลือกซื้อในเซนได
ที่ร้าน “Monmaya” และ “Keyaki Sangyo” ในเมืองเซนได คุณสามารถเข้าชมตู้ลิ้นชักเซนไดทันสุได้อย่างใกล้ชิดในโชว์รูมและเลือกซื้อได้โดยตรง
【Monmaya】
ที่อยู่: 143 Minamikajimachi, Wakabayashi-ku, Sendai, Miyagi
เวลาทำการ: 11:00 – 19:00 น.
*ต้องจองล่วงหน้าเท่านั้น
【Keyaki Sangyo Sendai Higashiguchi Showroom】
ที่อยู่: ชั้น 1 อาคาร Keyaki Sendai Higashiguchi Bldg., 300-9 Nijuninmachi, Miyagino-ku, Sendai, Miyagi
เวลาทำการ: 10:00 – 18:00 น.
วันหยุด: เปิดตลอดทั้งปี (ยกเว้น 29 ธันวาคม – 1 มกราคม)
เซนไดฮาริโกะ และ ดารุมะมัตสึคาวะ (Sendai Hariko & Matsukawa Daruma)
เครื่องรางนำโชคแห่งเซนไดที่ถือกำเนิดขึ้นจากอาชีพเสริมของซามูไร
โดดเด่นด้วยโทนสีน้ำเงินสดใสและสีหน้าที่สง่างามน่าเกรงขาม หากพูดถึงดารุมะของเซนได ต้องนึกถึง “ดารุมะมัตสึคาวะ” สีน้ำเงิน ซึ่งแตกต่างจากดารุมะสีแดงทั่วไปของญี่ปุ่น
ดารุมะมัตสึคาวะเป็นตัวแทนของงานกระดาษอัดเซนไดฮาริโกะ (Sendai Hariko) ซึ่งมีจุดเริ่มต้นในสมัยเอโดะจากอาชีพเสริมของเหล่าซามูไรแห่งแคว้นเซนได โดยการนำกระดาษวาชิมาแปะทับซ้อนกันบนแม่พิมพ์แล้วระบายสีด้วยมือทีละชิ้นอย่างประณีต
นอกจากดารุมะแล้ว ยังมีการสร้างสรรค์งานฮาริโกะเป็นรูปเสือ วัวลากเกวียนข้าว และหน้ากากโบราณต่างๆ ใบหน้าที่ดูเรียบง่ายแต่น่ารักปนอารมณ์ขันและไออุ่นจากงานฝีมือคือเสน่ห์ที่ครองใจผู้คน ตามธรรมเนียมท้องถิ่น ผู้คนนิยมซื้อดารุมะที่มีขนาดใหญ่ขึ้นทีละน้อยในแต่ละปีเพื่อความเจริญรุ่งเรือง
จุดชมและเลือกซื้อในเซนได
ในปัจจุบัน ช่างฝีมือจากร้านอย่าง “Hongo Darumaya” และ “Ohinakkoya” ยังคงสืบทอดธรรมเนียมการประดิษฐ์ดารุมะมัตสึคาวะด้วยมืออย่างประณีต
【Hongo Darumaya】
ที่อยู่: 4-32-12 Kawadaira, Aoba-ku, Sendai, Miyagi
เวลาทำการ: 9:00 – 18:00 น.
วันหยุด: ไม่แน่นอน
【Tsutsumi no Ohinakkoya】
ที่อยู่: 1-16-14 Kitane, Aoba-ku, Sendai, Miyagi
วันหยุด: ไม่แน่นอน
เครื่องปั้นดินเผาสึสึมิยากิ (Tsutsumi Ware / Tsutsumi-yaki)
เครื่องปั้นดินเผาดั้งเดิมที่มีประวัติศาสตร์ยาวนานกว่า 300 ปี ผลิตขึ้นที่ตำบลสึสึมิทางตอนเหนือของเมืองเซนได จุดเด่นอยู่ที่การใช้ดินในท้องถิ่นและขี้เถ้าแกลบทำเป็นน้ำเคลือบตักราดลงบนภาชนะ จนเกิดเป็นน้ำเคลือบ “นามาโกะยู (Namako Glaze)” ที่มีลวดลายตัดกันระหว่างสีดำและสีขาวอย่างงดงาม ในอดีตนิยมใช้ทำไหหมักมิโซะหรือขวดสาเกโทคคุริ ปัจจุบันเตาเผา “Tsutsumiyaki Kenbagama” ยังคงสืบทอดธรรมเนียมการปั้นด้วยมือ และสร้างสรรค์ภาชนะหลากหลายที่เข้ากับวิถีชีวิตยุคใหม่ได้อย่างลงตัว
จุดชมและเลือกซื้อในเซนได
【ห้างสรรพสินค้าฟูจิซากิ สาขาหลัก (Fujisaki Main Store) โซน “DATE CRAFT”】
3-2-17 Ichibancho, Aoba-ku, Sendai
เวลาทำการ: 10:00 – 19:00 น. (วันศุกร์และเสาร์เปิดถึง 19:30 น.)
【เตาเผาสึสึมิยากิ เค็นบากามะ (Tsutsumi-yaki Kenba Kiln)】
8-4 Akasaka, Kamiyagari, Izumi-ku, Sendai
โซนจัดแสดงและจำหน่าย: 9:00 – 18:00 น.
วันหยุด: โซนจัดแสดงและจำหน่ายเปิดทุกวันไม่มีวันหยุด / เวิร์กช็อปปิดวันอาทิตย์และวันหยุดนักขัตฤกษ์ / คลาสทดลองปั้นเปิดเฉพาะผู้จองล่วงหน้า
ตุ๊กตาดินเผาสึสึมิ (Tsutsumi Dolls / Tsutsumi Ningyo)
ตุ๊กตาดินเผาแบบไม่เคลือบที่มีจุดกำเนิด ณ ตำบลสึสึมิทางตอนเหนือของเมืองเซนได สร้างสรรค์เป็นรูปทรงหลากหลายทั้งนักแสดงคาบูกิ ภาพพิมพ์อุกิโยะเอะ ตุ๊กตาฮินะ นักมวยปล้ำซูโม่ และนักษัตรประจำปี โดดเด่นด้วยรูปทรงที่อ่อนช้อยและการลงสีสันสดใส โดยมีโทนสีแดงและดำเป็นเอกลักษณ์ ปัจจุบันช่างฝีมือชาวเซนไดยังคงสืบทอดเทคนิคดั้งเดิมและปั้นแต่งตุ๊กตาพื้นบ้านอันทรงคุณค่านี้ด้วยมือทีละชิ้น
จุดชมและเลือกซื้อในเซนได
【โรงผลิตตุ๊กตาสึสึมิ ฮางะ (Haga Tsutsumi Doll Workshop)】
3-30-10 Tsutsumimachi, Aoba-ku, Sendai
【Tsutsumi no Ohinakkoya】
2-10-10 Tsutsumimachi, Aoba-ku, Sendai
ผ้าไหมเซนไดฮิระ (Sendai-hira Silk Fabric)
ผ้าทอผ้าไหมแท้ดั้งเดิมที่พัฒนาขึ้นในฐานะผ้าทอหลวงสำหรับแคว้นเซนได มีชื่อเสียงอย่างยิ่งในการใช้เป็นผ้าตัดชุดฮากามะ (Hakama) ชั้นสูง คัดสรรเส้นไหมธรรมชาติชั้นเลิศมาทอด้วยความหนาแน่นสูง ทำให้เนื้อผ้ามีสัมผัสที่นุ่มนวลในแนวตั้งและทิ้งตัวอยู่ทรงในแนวนอน ทนทานเป็นเลิศ ปัจจุบันยังคงผลิตผ้าฮากามะเกรดพรีเมียมด้วยกรรมวิธีโบราณ รวมถึงทำเป็นของใช้ชิ้นเล็กๆ อย่างกระเป๋าใส่นามบัตรเพื่อให้ทุกคนได้สัมผัสเสน่ห์ของผ้าเซนไดฮิระในชีวิตประจำวัน
จุดชมและเลือกซื้อในเซนได
【ห้างสรรพสินค้าฟูจิซากิ สาขาหลัก (Fujisaki Main Store) โซน “DATE CRAFT”】
3-2-17 Ichibancho, Aoba-ku, Sendai
เวลาทำการ: 10:00 – 19:00 น. (วันศุกร์และเสาร์เปิดถึง 19:30 น.)
【ห้างสรรพสินค้าเซนไดมิตสึโคชิ อาคารหลัก ชั้น 6 แผนกกิโมโน (Sendai Mitsukoshi Kimono Salon)】
4-8-15 Ichibancho, Aoba-ku, Sendai
เวลาทำการ: 10:00 – 19:30 น.
พู่กันเซนไดโอฟุเดะ (Sendai Ofude Writing Brushes)
พู่กันเขียนอักษรดั้งเดิมที่สืบทอดกันมาตั้งแต่สมัยแคว้นเซนได ทำจากขนสัตว์ธรรมชาติ เช่น ขนม้า ขนแรคคูนญี่ปุ่น และขนแกะ ร่วมกับด้ามไม้ไผ่ ทุกขั้นตอนตั้งแต่การคัดเลือกเส้นขนไปจนถึงการประกอบเสร็จสมบูรณ์ทำด้วยมืออย่างประณีต โดยเฉพาะ “ฮางิฟุเดะ (Hagi-fude)” ที่ใช้กิ่งของต้นมิยางิโนะฮางิ (พุ่มโคลเวอร์มิยางิ) มาทำเป็นด้ามพู่กัน ถือเป็นเอกลักษณ์ชิ้นเอกของเซนไดโอฟุเดะ พู่กันแต่ละด้ามสั่งทำขึ้นตามการใช้งานของผู้เขียน สะท้อนถึงภูมิปัญญาและทักษะของช่างฝีมืออย่างแท้จริง
จุดชมและเลือกซื้อในเซนได
【ร้านพู่กันโอโทโมะ (Otomo Mohitsuten)】
112 Sambyakuninmachi, Wakabayashi-ku, Sendai
【Nishikawa Gyokurindo】
204 Aramachi, Wakabayashi-ku, Sendai, Miyagi
เครื่องเขินนารุโกะ (Naruko Lacquerware / Naruko Shikki)
เครื่องเขินที่มีประวัติศาสตร์ยาวนานกว่า 300 ปี สืบทอดกันมาในเมืองน้ำพุร้อนนารุโกะทางตอนเหนือของจังหวัดมิยางิ โดดเด่นด้วยเทคนิคอันหลากหลาย เช่น “คิจิโรนูริ (Kijiro-nuri)” ที่ใช้แล็กเกอร์ใสขับเน้นลายไม้อันงดงาม “ฟุคิอุรุชิ (Fuki-urushi)” การลงรักแบบขัดถูซ้ำๆ และ “ริวมงนูริ (Ryumon-nuri)” ที่สร้างลวดลายคล้ายมังกรอันเป็นเอกลักษณ์ ผสานความงามของลายไม้ ความเงางาม ความทนทาน และประโยชน์ใช้สอยเข้าด้วยกัน เป็นเครื่องเขินที่ได้รับความนิยมสำหรับใช้ในชีวิตประจำวันได้อย่างยาวนาน
จุดชมและเลือกซื้อ
【เวิร์กช็อปเครื่องเขินซาโตะ <Gallery Shitsubokusha>】
200 Minamihara, Naruko-onsen, Osaki City
【Ran Urushi Workshop】
98-3 Uenohara, Naruko-onsen, Osaki City
【Urushimono Yamamichisha】
100 Shinyashiki, Naruko-onsen, Osaki City
จานฝนหมึกโอกัตสึ (Ogatsu Inkstones / Ogatsu Suzuri)
จานฝนหมึกที่ทำจากหินชนวนคุณภาพเยี่ยม “หินโอกัตสึ (เก็นโชเซกิ)” ที่ขุดได้จากตำบลโอกัตสึ เมืองอิชิโนมากิ หินโอกัตสึมีเนื้อละเอียดและมีความแข็งกำลังดี เหมาะสำหรับการฝนหมึกซูมิเป็นอย่างยิ่ง จึงใช้ทำจานฝนหมึกมายาวนานกว่า 600 ปี ปัจจุบันนอกจากจานฝนหมึกแล้ว ยังนำสีดำสนิทอันงดงามและผิวสัมผัสธรรมชาติของหินมาประดิษฐ์เป็นจานชามและถาดเสิร์ฟอาหารอีกด้วย ทั้งนี้ กระเบื้องมุงหลังคาสีดำของอาคารสถานีโตเกียวฝั่งมารุโนะอุจิและภาพฝาผนังใต้ดินก็ใช้หินโอกัตสึเช่นกัน
จุดชมและเลือกซื้อ
【ห้างสรรพสินค้าฟูจิซากิ สาขาหลัก (Fujisaki Main Store) โซน “DATE CRAFT”】
3-2-17 Ichibancho, Aoba-ku, Sendai
เวลาทำการ: 10:00 – 19:00 น. (วันศุกร์และเสาร์เปิดถึง 19:30 น.)
【ศูนย์อุตสาหกรรมดั้งเดิมจานฝนหมึกโอกัตสึ (Ogatsu Inkstone Traditional Industry Center)】
ภายในจุดพักรถมิจิโนะเอกิ Kenjo no Sato Ogatsu, 2-17 Shimo-ogatsu, Ogatsu-cho, Ishinomaki City
เวลาทำการ: 9:00 – 16:30 น.
วันหยุด: วันอังคาร (ยกเว้นวันหยุดนักขัตฤกษ์ โดยจะหยุดชดเชยในวันถัดไป), 29 ธันวาคม – 3 มกราคม
〜งานหัตถกรรมของเซนได〜
เครื่องแก้วเซนได (Sendai Glass)
งานหัตถกรรมเครื่องแก้วอันเป็นเอกลักษณ์ที่ผสานธรรมชาติของเซนไดเข้ากับการสร้างสรรค์งานฝีมือยุคใหม่ ที่ “Kaiba Glass Workshop” ในแถบอากิอุ ช่างแก้วได้นำเม็ดทรายจากแม่น้ำฮิโรเสะที่ไหลผ่านเมืองเซนไดมาผสมผสานลงในเนื้อแก้ว จนได้สีเขียวอมฟ้าอันเป็นเอกลักษณ์ที่เรียกว่า “สีสันแห่งเมืองแมกไม้ (Mori no Iro)” เสน่ห์อยู่ที่ความใสกระจ่างของแก้วที่ผสานกับวัสดุธรรมชาติ เกิดเป็นถ้วยแก้ว ภาชนะใส่สาเก และถ้วยชามขนาดเล็กที่เหมาะสำหรับใช้งานในชีวิตประจำวัน
จุดชมและเลือกซื้อในเซนได
【Kaiba Glass Workshop】
23-1 Tateyamahara, Nagabukuro, Akiu-machi, Taihaku-ku, Sendai
เวลาทำการ: 10:00 – 17:00 น.
วันเปิดทำการ: วันจันทร์, อังคาร, ศุกร์, เสาร์, อาทิตย์
วันหยุด: วันพุธและพฤหัสบดี
【Kokeshi no Shimanuki Main Store】
3-1-17 Ichibancho, Aoba-ku, Sendai
เวลาทำการ: 10:30 – 19:00 น.
วันหยุด: ทุกวันพุธที่ 2 ของเดือน (ยกเว้นเดือนสิงหาคม), วันขึ้นปีใหม่ (1 มกราคม)
【ห้างสรรพสินค้าฟูจิซากิ สาขาหลัก (Fujisaki Main Store)】
3-2-17 Ichibancho, Aoba-ku, Sendai
เวลาทำการ: 10:00 – 19:00 น. (วันศุกร์และเสาร์เปิดถึง 19:30 น.)
วันหยุด: ไม่แน่นอน